TESİD, Elektronik Sanayi İşbirliği Platformu - ESİP üyesidir.

Lojistik Sistemlerinin Geleceği ve Otonom Lojistik Sistemler

Lojistik Sistemlerinin Geleceği ve Otonom Lojistik Sistemler

İngilizce “logic” ve “statistics” kelimelerinin birleşiminden elde edilen lojistik kelimesi doğru malzeme veya hizmetin, doğru zamanda, doğru yerde ve en az maliyetle sağlanmasına yönelik disiplinler bütününü temsil eder. Lojistik; tedarik lojistiği, idame-işletme lojistiği, harekât lojistiği gibi farklı lojistik türleri olmakla beraber talep tahmini/planlaması, üretim planlaması, bakım/servis planlaması, malzeme ihtiyaç planlaması, dağıtım planlaması, ulaştırma planlaması, imalat, bakım/onarım, kalite kontrolü, stok yönetimi, depo yönetimi, satınalma, satış, kontrat yönetimi, nakliye, vb. pek çok fonksiyonu içerir.


Günümüzde hem özel şirketlerin hem de askeri kurumların operasyonları her geçen gün daha da karmaşıklaşmakta, bunun sonucu olarak da operasyonlara yönelik lojistik destek süreçlerinde basitlik, hız, çeviklik, esneklik, doğruluk, ulaşılabilirlik, sürdürülebilirlik, birlikte çalışabilirlik, düşük maliyet gibi özellikler ön plana çıkar. Bu özelliklere sahip olmak için kurumların yapacağı dönüşüm projesinde sadece bilgi teknolojilerini yenilemek başarıyı getirmez. Bir kurumu meydana getiren organizasyon, personel, politika, stratejiler, doktrinler, iş modelleri, iş süreçleri ve bilgi teknolojilerinin bileşiminin bu özelliklere sahip olmasıyla başarılı dönüşüm sağlanır. Bilgi teknolojileri alanında, yukarıda sayılan özelliklerin tamamını pasif veya reaktif lojistik sistemlerle karşılamak mümkün olmadığından proaktif ve otonom lojistik sistemlerinin geliştirilmesi kaçınılmaz hal almıştır. Otonom lojistik sistemleri, “Equipment As a Service” veya “Performance Based Logistics” iş modellerinin geliştirilmesine de destek sağlar.


Otonom lojistik sistemi, otonom bilgi sistemi ve otonom ekipmanlardan oluşmaktadır. Bilgi sistemi; dinamik planlama ve çizelgeleme, iş emri, satınalma siparişi ve stok nakil siparişi oluşturma, yürütmeyi başlatma, izleme gibi faaliyetlerde yer alırken otonom ekipmanlar da iş emirlerinin veya stok transfer siparişlerinin icrasında yer alır. Bilgi sisteminin veya ekipmanın otonom olması için bulunduğu durumu veya kendinden istenen işi algılaması, yorumlayabilmesi, karar verebilmesi, icra edebilmesi ve sonuçları izleyerek öğrenme modelini güncelleyebilmesi gerekir. Bu fonksiyonları gerçekleştirmek için IOT/IIOT, görüntü işleme, yapay zekâ / makine öğrenmesi, 3 boyutlu yazıcı, robotik, drone / insansız hava aracı, insansız kara aracı, kendi kendine sürüş gibi teknolojilerden faydalanılır. Lokasyondan bağımsız global olarak hizmet sağlayabilmek için, otonom lojistik sistemleri bulut altyapısı üzerinde konumlandırılır.
Uçtan uca otonom lojistik sistemi için henüz erken olmakla beraber çeşitli lojistik fonksiyonlarında parça parça otonom özellikler geliştirilmeye başlanmış durumda.

Örnekleri inceleyecek olursak:
– Ürün raflarında kalan malzeme miktarları görüntüleme sistemleri ve sensörler kullanılarak otomatik olarak algılanıp, makine öğrenmesi aracılığıyla belirlenen tüketim örüntüsüne ve stok yönetimi politikasına bağlı olarak dinamik malzeme planlaması çalıştırılıp üretim iş emirleri ve satınalma talepleri otomatik olarak oluşturulabilmekte,
– Malzemelerin depolanma koşulları sensörler kullanılarak algılanıp öğrenme modeline bağlı olarak malzeme değiştirme, tamir veya kalite kontrol işlemeleri otomatik olarak başlatılabilmekte,
– Kullanılan ekipmanların durumları sensörler kullanılarak algılanıp performansı, yıpranması ve kalan faydalı ömrü öngörülebilmekte, anormal durumlar algılanabilmekte, ne kadar süre sonra arızalanacağı tahmin edilerek öncesinde bakım/onarım iş emri otomatik olarak oluşturulabilmekte, yedek parça planlaması çalıştırılarak malzemeler önceden hazır hale getirilebilmekte,
– Malzeme planlaması sonrasında ihtiyaç duyulan malzemelerin 3-boyutlu yazıcılar tarafından otomatik olarak basılması sağlanabilmekte,
– Fabrika üretim hatlarında ürünün kalitesi algılanarak otomatik olarak yeniden işleme veya hurdaya ayırma işlemleri başlatılabilmekte,
– Fabrikalarda üretim hatları veya tezgâhlar arasında malzemeler otonom araçlar tarafından otomatik olarak taşınabilmekte,
– Depolarda malzemeler depolama alanları arasında otonom araçlarla taşınabilmekte, otomasyon sistemleri tarafından raf-göze malzeme yerleştirme veya çekme işlemleri otomatik olarak gerçekleştirilebilmekte,
– Malzemeler lokasyonlar arasında kendi kendine sürüş kabiliyeti olan insansız kara araçları, insansız hava araçları veya dronlar aracılığıyla taşınabilmekte.

Dijital Birlik konseptinde, komuta kontrol kademesi için birliklerin harbe hazırlık oranının izlenmesi, harekât ortamında operasyonel durum farkındalığı ve birliklerin lojistik desteği konularında otonom lojistik sistemleri önemli bir kabiliyet parametresi konumuna geçmiştir. Kendi kendine sürüş kabiliyetine sahip insansız hava/kara/deniz araçlarıyla birliklere malzeme dağıtımı ile operasyon alanındaki askerlere ihtiyaç duydukları malzemelerin transferi, 3 boyutlu yazıcılarla malzemelerin ihtiyaç duyulduğu lokasyonda basılması, askerlerin sağlık durumlarının sensörlerle izlenmesi, duruma dayalı (CBM) ve kestirimci bakım (PdM) kabiliyetleriyle entegre çalışan robot sistemlerle bakım onarım, otomatik istihkam/inşaat makinelerinin kullanımı, tedarikçiden operasyon sahasındaki takıma kadar tedarik zincirinde durumun izlenerek malzeme transferlerinde çıkabilecek aksaklıkların öngörülüp sipariş veya iş emirlerinin otomatik güncellenmesi gibi konular dijital birlikler için gereklilik halini almıştır.
HAVELSAN olarak, bir yandan bu gelişmeleri takip ederken diğer yandan kendi geliştirdiğimiz KOVAN platformu üzerinde bulut bilişim ve makine öğrenmesi gibi teknolojilerden de faydalanan Kurumsal Kaynak Yönetimi Sistemini geliştirme çalışmalarımızı da sürdürüyoruz. Geliştirdiğimiz Kurumsal Kaynak Yönetimi Sistemi, otonom lojistik sistemlerinin temel bilgi sistemi olmasını sağlayacak özelliklere sahip olacak.

“Bu yazı için HAVELSAN firmasına katkılarından dolayı teşekkür ederiz”

Kaynak: TESİD 2020 ALMANAK