tesid@tesid.org.tr 
AB’den 30 Milyar Euro’luk Yatırım Hedefiyle “Yapay Zeka Mega Fabrikaları” Hamlesi
Avrupa Birliği (AB), Avrupa’nın teknolojik egemenliğini hızlandırmak ve “Yapay Zeka Kıtası” olma hedefine ulaşmak amacıyla kıta genelinde yedi adede kadar “Yapay Zeka Mega Fabrikası” (AI Gigafactory) kurmak üzere bir ihale çağrısı başlattı. Bu girişimle, Avrupa’nın bilişim kapasitesinin artırılması ve 30 milyar Euro’yu aşan bir yatırım hacminin harekete geçirilmesi hedefleniyor.
Yatırım ve Finansman Altyapısı Sektör öncülüğünde yürütülecek ve AB ile ulusal fonlardan 10 milyar Euro’ya kadar desteklenecek olan girişimin, Birlik genelinde en az 20 milyar Euro’luk özel sektör yatırımının önünü açması bekleniyor. Kurulacak mega fabrikalar; girişimlere (start-up), büyümekte olan şirketlere (scale-up), KOBİ’lere, sanayi kuruluşlarına, akademiye ve kamu otoritelerine, gelişmiş yapay zeka modellerinin eğitilmesi ve ince ayarlarının yapılması için gerekli altyapıyı sunacak.
Teknolojik Özellikler ve Kapsam Yapay Zeka Mega Fabrikaları; gelişmiş yapay zeka işlemcilerini, yazılım ve bulut teknolojilerini, yüksek hızlı bağlantı altyapılarını ve enerji verimliliği yüksek veri merkezlerini bir araya getirecek. Halihazırda var olan 19 Yapay Zeka Fabrikası ile birlikte çalışarak Avrupa’nın teknolojik liderliğini, dayanıklılığını ve stratejik özerkliğini güçlendirecek. Geliştirilecek tüm yapay zeka teknolojileri, veri koruma, güvenlik ve etik konularındaki AB standartlarına tam uyumlu olacak.
Kimler Başvurabilir? İhaleye; şirketleri, kamu kurumlarını, yatırımcıları ve diğer ortakları bir araya getiren konsorsiyumlar veya Özel Amaçlı Şirketler (SPV) başvurabilecek. Projeler tek bir Üye Devlette kurulabileceği gibi, dağıtılmış bilgi işlem tesisleri aracılığıyla birden fazla ülkeyi kapsayan sınır ötesi yatırımlar şeklinde de olabilecek.
İki Aşamalı Kapasite Geliştirme Süreci Avrupa Yüksek Başarımlı Hesaplama Ortak Girişimi (EuroHPC JU) ve 18 Üye Devlet, bu fabrikalardan ortaklaşa bilgisayar erişim süresi tedarik edecek. Kamu finansmanının katalizör rolü üstlendiği ihale süreci, iki ardışık geliştirme aşaması ve iki gruptan (lot) oluşacak:
Birinci Grup: Dört projeye kadar destek verilecek. Proje başına ilk aşamada 100 milyon Euro, ikinci aşamada ise ek 400 milyon Euro’ya kadar AB fonu sağlanabilecek. Bu gruptaki fabrikalar, ilk etapta Avrupa’nın şu anki en güçlü tesisindeki kadar gelişmiş yapay zeka işlemcisine sahip olacak ve ikinci aşamada kapasitelerini en az üç katına çıkaracaklar.
İkinci Grup: Üç projeye kadar desteklenecek bu grupta, ilk aşamada proje başına 200 milyon Euro, ikinci aşamada ek 800 milyon Euro’ya kadar AB fonu sağlanacak. Buradaki fabrikaların kapasitesi mevcut en güçlü tesisin iki katı ile başlayıp, ikinci aşamada en az dört katına ulaşacak.
Donanım Tedariki ve Küresel İşbirlikleri Yüksek performanslı yapay zeka, son derece özelleşmiş bilgi işlem donanımlarına dayanmaktadır. Konsorsiyumlar, gerekli donanımları geliştirme aşamalarının herhangi birinde Avrupa’dan veya benzer görüşteki ülkelerden tedarik edebilecek. Bu alımların bir kısmının Avrupalı teknoloji girişimlerine ayrılarak Avrupa’nın dijital tedarik zincirinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Ayrıca, donanıma kesintisiz erişimi garanti altına almak amacıyla Avrupa Komisyonu, önde gelen ABD’li donanım üreticileri AMD, NVIDIA ve Qualcomm ile niyet mektupları imzaladı.
Süreç Ne Zaman Tamamlanacak? İhale başvuruları 12 Kasım 2026 tarihinde sona erecek. EuroHPC JU tarafından yürütülecek değerlendirme sürecinin ardından, 2027 başlarında projeyi kazananların açıklanması ve inşaat süreçlerinin başlaması planlanıyor. Seçilen mega fabrikaların, imzaların atılmasından itibaren en geç 18 ay içinde faaliyete geçmesi bekleniyor.
Avrupa Komisyonu’nun Teknoloji Egemenliği, Güvenlik ve Demokrasiden Sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen sürece ilişkin yaptığı açıklamada, “Yapay zeka gelişimi hızlanırken, mega fabrikaların sunduğu devasa bilgi işlem gücüne erişim, Avrupa için stratejik bir zorunluluktur.” ifadelerini kullandı.
(Not: Metin, 30 Temmuz 2026 tarihli Kaynak kullanılarak (Avrupa Komisyonu basın açıklaması) GEMINI uygulaması ile hazırlanmış olup, dışarıdan hiçbir ek yorum veya veri barındırmamaktadır.)