TESİD, Elektronik Sanayi İşbirliği Platformu - ESİP üyesidir.

Akıllı Şehir Nedir? Türkiye’de Akıllı Şehir Planlamaları

Akıllı Şehir Nedir? Türkiye’de Akıllı Şehir Planlamaları

Günümüz dünyasında, insanların kentlerde yaşama tercihi ya da zorunluluğu ile birlikte ortaya çıkan kentleşme kavramı sadece nüfus değişimi veya kentlerin nüfusunun artması değil aynı zamanda sosyal ve ekonomik bir dönüşümdür. Nüfus artışı ve kentleşme; enerji problemleri, istihdam, zaman, alışkanlıkların değişmesi, çevre sorunları, göç gibi çeşitli problemleri de beraberinde getirmekte ve birçok şehrin altyapısını ve kaynaklarını kırılma noktasına kadar zorlayabilmektedir. Karşılaşılan sorunlara çözümler üretebilmek için şehirlerin yeni teknolojileri kullanarak ana sistemlerini dönüştürmeleri ve kısıtlı kaynaklarını en verimli şekilde kullanmaları zorunluluk haline gelmektedir. Bu nedenle şehirlerin gelişmesi için tartışılan sürdürülebilirlik, yaşanabilirlik, yaşam kalitesi, rekabet, markalaşma, yönetişim, katılım, toplumsal refah ve dijitalleşme gibi farklı kavramları zaman içerisinde kendi bünyesinde toplamayı başaran “akıllı şehir” kavramı son yılların en çok değer kazanan şehir yaklaşımı olmayı başarmıştır. Dünya’nın çeşitli bölgelerindeki büyük ve orta ölçekli şehirler, uzun yıllara dayanan akıllı şehir planlarını yapmaktadırlar. Artan nüfusun hizmetlere erişimini kolaylaştırmak ve gelecekteki talepleri öngörebilmek için organizasyonlarını, teknik mimari ve stratejilerini akıllı şehir olgusu etrafında şekillendirmektedirler.

Bir şehri “akıllı” hale getirmek, kentsel nüfus artışı ve hızlı kentleşmenin yol açtığı sorunların hafifletilmesi için bir strateji olarak ortaya çıkmaktadır. Bu konuda, politikacılar ve kamu liderleri; ulaşım, eğitim, sağlık, güvenlik, çevre, enerji ve yönetişim gibi pek çok sektörde etkin bir şekilde kamu hizmetleri sunmak için Bilgi İletişim Teknolojileri (BİT) çözümlerinden faydalanmaya çalışmaktadır. Bu sürecin doğru bir şekilde uygulanması vatandaşların yaşam biçimlerini iyileştirmelerine ve şehir yönetimlerinden daha memnun kalmalarına yardımcı olmaktadır.

Şehirlerin akıllı şehir stratejilerini geliştirme yolunu; demografik yapı, ekonomik gelişim, teknolojik gelişim, yönetişim, siyasi bağlam, insanlar, topluluklar, devlet politikaları ve benzeri çeşitli faktörler etkileyebilir. Akıllı şehirler çerçevesinde bir araya getirilen bu faktörler, akıllı şehir stratejilerinin veya projelerinin başarısını incelemek ve belirlemek için kullanılabilir. Akıllı şehir strateji ve projelerinde tüm faktörlerin (her biri diğer faktörlerden etkilenecek ve etkileyebilecek) iki yönlü etkileri olsa da, farklı zamanlarda ve farklı bağlamlarda, bazıları diğerlerinden daha etkilidir. Örneğin teknoloji, akıllı şehir strateji ve projeleri için bir meta-faktör olarak görülebilir. Birçok akıllı şehir girişiminin yoğun bir şekilde teknolojiyi kullanması nedeniyle, bu durum diğer başarı faktörlerini de etkileyebilmektedir.

Akıllı şehrin tanımı bulunduğu coğrafyaya ya da kültüre göre değişiklik gösterebilmekle birlikte, genel olarak bilgi ve iletişim teknolojilerinin şehrin operasyonel verimini, bilgi paylaşımını, kamu hizmetlerini ve vatandaş refahını artırmak için seferber edildiği bir şehir yönetim yaklaşımı olarak ortaya çıkmaktadır. Tüm bu süreçlerin ışığında akıllı şehir tanımını, “teknoloji ile insan hayatını rahatlatacak, kolaylaştıracak, konforunu artıracak çözümlerin bütünlüğü” olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır.

Gelişen teknoloji ile birlikte büyük veri, yapay zekâ ve IoT gibi birçok yeni trend akıllı şehirlerin ana amacı olan kentsel yaşam kalitesinin artırılmasında büyük rol oynamaktadır.

Bilgisayarların işlem gücünün her geçen gün artması, giderek daha komplike algoritmalar geliştirilmeye başlanması, dolayısıyla artan miktarda verinin işlenmesi sayesinde akıllı otomasyon, bilişsel sistemler, derin öğrenme, robotik, makine öğrenmesi gibi yapay zekâ tabanlı teknolojilerde müthiş bir ilerleme yaşanmıştır. Yapay zekâ tabanlı donanımlar ve uygulamalar, veriyi olağanüstü yüksek hız ve isabet oranlarıyla işleyebilme becerisine sahiptir. Her an milyonlarca verinin üretildiği metropollerde bu tarz teknolojilere kayıtsız kalmak pek mümkün görünmemektedir. Yapay zekâ ile entegre olan akıllı şehirlerin geleceğin kazananları olacağını söylemek yanlış olmayacaktır; çünkü yapay zekâ insanların iletişim kurma biçimlerini geliştirmelerine yardımcı olmaktadır. Yapay zekâ konusuna başta İBB ve İBB’nin Bilişim ve Akıllı Kent teknolojileri üreten iştiraki olarak çok önem veriyoruz. Yapay zekâ İBB’nin 2020-2024 stratejik planında da önemli bir yer tutuyor.

Her geçen gün kendimizi bu alanda geliştirmeye çalışırken bu teknolojiyi kullanan yeni ürünleri duyurmanın da mutluluğunu yaşıyoruz. Bu teknolojiyi kullanarak ortaya çıkardığımız ürünlerden biri “Yapay Zekâ Tabanlı Görüntülü Araç Algılama Sistemi”dir. Bu sistem sayesinde araçların kameralardan gelen görüntüler üzerinden sayımı, araç sınıflandırma (Motosiklet, Otomobil, Minibüs, Kamyonet, Kamyon, Bisiklet), akıllı kavşak yönetimi için araç işgaliye, kuyruklanma (kavşaklarda geçmek için bekleyen araçların şeritte oluşturduğu kuyruğun uzunluğudur), ortalama hız verilerinin tespiti, anlık trafik verisi üreterek, maliyeti yüksek sensör yatırımlarına gerek kalmamaktadır.

Tüm trafiği akıllıca ve bütüncül yönetmenin mümkün olduğu bir teknolojik altlık sağlamaktadır. Bu verilerin bir kısmı doğrudan sahadaki Trafik Sinyal Denetleyiciye sinyal süresi hesaplamada kullanılması amacıyla gönderilirken diğer yandan da veri merkezine iletilmektedir. Sahadan alınan verilerin ayrıntılı görüntülendiği ve araçların algılanarak görüntülendiği ara yüz yazılımı mevcuttur. Bu ara yüz üzerinde bütün ayarlar uzaktan yapılabilmekte ve kontrolü sağlanabilmektedir.

Büyük veri ile ilişkili olarak; nesnelerin interneti, bulut bilişim ve veri madenciliği gibi yöntem ve teknolojilerin; geleceğin kentlerini yönetmek, hizmet etkinliğini ve verimliliğini arttırmak, Ar-Ge ve inovasyon çalışmalarını tetiklemek, yeni ürün ve hizmetler üretmek ile ilgili önemi günden güne artmaktadır. Dolayısıyla akıllı şehirler olarak büyük veriyi, ona ilişkin yöntem ve teknolojiler ile bir bütün olarak ele alıp şehir süreçlerine dahil etmek, akıllı şehir idealine ulaşmada önemli yarar sağlayacaktır.

Bu yazı için İSBAK  firmasına katkılarından dolayı teşekkür ederiz.

Kaynak: TESİD 2020 ALMANAK